Als ik iets mag voorstellen om te doen als we op zaterdagavond de deur uit willen, of om te eten die avond, als reisbestemming voor een volgend vakantieplan, of wat iemand qua kleur kan dragen als kleding… dan staakt mijn brein en kun je, net als op de treinen van de NS, lang wachten op mijn antwoord.

Op het moment dat er meer personen dan alleen mijn ikkige ik betrokken zijn bij een keuze die ik moet maken, dan gebeurt er iets geks in mijn hoofd. Beter gezegd: dan gebeurt er niets in mijn hoofd. Dit geldt ook voor een keuze die ik voor mezelf moet maken en er zitten personen bij, die wachten op mijn antwoord.

Nou ben ik niet de meest onzekere en schuwe persoon die mensen zullen kennen, want ik ben juist ook diegene die op een compleet onsubtiele manier haar mening weet te verwoorden en haar eerlijkheid niet weet te verbloemen met een laagje tactische gelei. Neen. Een dikke helaas wat dat betreft.
Maar waarom dan die besluiteloosheid op andere momenten? Het schuilt ‘m denk ik aan de ene kant in het feit dat ik een erg makkelijk persoon ben en in groepsverband (groep betekent hier een samenscholing van meer dan één persoon) graag met alle winden meewaai (aan de mensen die mij persoonlijk kennen: er mag hier smakelijk gelachen worden). De werkelijkheid is dan weer complexer dan hier op digitaal papier. In de privésfeer ben ik voornamelijk zoals ik hierboven beschrijf, maar in professionele sfeer ben ik juist weer niet iemand die met alle winden meewaait. Als ik het ergens niet mee eens ben, dan storm ik er lustig tegenin met alle argumenten die ik paraat heb.

Dit epistel gaat dus over mijn ikkige ik in de privésfeer.
“Wat gaan we doen vanavond? Biosje?”, is goed hoor, “Uit eten?”, ook prima, “Drankje doen?”, ook leuk.
“Waar zullen we op vakantie gaan? Cambodja?” lijkt me inderdaad prachtig, “Australië anders?”, wil ik ook wel een keer heen, “Brazilië of Argentinië?”, zou best gaaf zijn.
“Wat zal ik aantrekken? Dit blauwe jurkje of die zwarte broek met dat grijze colbertje?”, ik zou gewoon dat aantrekken waarin jij je het beste voelt op dit moment, het staat je allebei super.
En hier houdt het niet op:
Ga met mij naar een restaurant en geef me de menukaart. Bij voorkeur een menukaart met meerdere pagina’s en per pagina dertig keuzemogelijkheden. Vooral bij voor- en hoofdgerechten loopt het spaak. Onder toeziend, dwingend oog van mijn vriend, heb ik de afgelopen jaren mijn keuzesnelheid opgeschroefd. En ik heb een nieuwe tactiek:

In geval van meerdere gangen moet ik mijn eerste keuze zo snel mogelijk maken. Want ik weet dat als ik als voorgerecht iets vissigs kies, ik ook iets vissigs wil als hoofdgerecht. En vice versa. Dit beperkt voor de tweede keuzeronde de mogelijkheden aanzienlijk. Meestal. Behalve in een visrestaurant. (zucht × zucht)³.

Keuzes maken in groepsverband óf een persoonlijke keuze maken met téveel keuzemogelijkheden én mensen die op je wachten, is dus een tijdrovende bezigheid met vele hoofdbrekens voor een doorsnee Nicky.

Maar wat blijkt nou, ik ben niet de enige die het er zo moeilijk mee heeft, het is een maatschappelijk erkend probleem, gevoed door winkeliers, restaurateurs, verkopers. Sheena Iyengar heeft het hierover in haar TED Talk. Uit onderzoek dat zij gedaan heeft blijkt dat hoe meer keuzemogelijkheden iemand heeft, hoe langer het keuzemoment uitgesteld wordt, ook al gaat dit volledig tegen het eigenbelang in. Ook blijken we slechtere keuzes te maken als we teveel keus hebben en uiteindelijk zijn we zelfs minder tevreden met de gemaakte keuze, ook al ben je er objectief bekeken op vooruitgegaan!
In winkels met de schappen vol met tientallen versies van hetzelfde product, weten we niet meer wat we moeten doen. Uitgebreide menukaarten in restaurants creëren eenzelfde gevoel van, tja wat is het… onmacht? Het kost ons namelijk teveel moeite de wiskunde van het vergelijken en contrasteren toe te passen om tot een weloverwogen keuze te komen.

Vanuit verkoopperspectief is het ook interessant: hoe minder mogelijkheden een winkel of fabrikant aanbiedt om uit te kiezen, hoe hoger de verkoopcijfers zullen zijn en hoe lager de kosten voor de producent. Dus meer winst! Een psychologisch spelletje.
Aldi wint het de afgelopen jaren met 1400 producten in het assortiment bijvoorbeeld wereldwijd van Wal-Mart met 100.000 producten in het assortiment als je kijkt naar de groei van de verkoopcijfers.
Dit is één van de interessante voorbeelden die Sheena Iyengar noemt in haar Talk om het effect van het aantal keuzemogelijkheden op consumentengedrag uit te leggen.

Haar vier technieken om kiezen te vergemakkelijken:
1. Verminder het aantal keuzemogelijkheden: less is more.
2. Concretiseer: ben je bewust van de consequenties van elke keuze die je maakt.
3. Categoriseer: we kunnen meer categorieën aan dan we keuzemogelijkheden aankunnen.
4. Bouw de moeilijkheidsgraad op: ga van simpele keuzes naar complexere keuzes, zo leer je kiezen.
Voor meer interessant kijk- en luisterplezier, bekijk hier haar TED Talk. Het is de moeite waard!

Bekijk alle logs van Nicky