In het Duits, de taal waarin Ludwig Wittgenstein deze zin ooit formuleerde, klinkt het eigenlijk nog mooier; "Die Grenzen meiner Sprache bedeuten die Grenzen meiner Welt." Wittgenstein opende deuren. In ieder geval voor mij.

Hoe kunnen en moeten wij onze medemens interpreteren als we enkel taal hebben om elkaar dingen duidelijk te maken? Het begrijpen van onze eigen gedachten en gevoelens is vaak al een enorme opgave. Hoe kunnen wij dan ooit op een ander overbrengen hoe we dit ervaren? Wittgenstein stelt dat zodra we praten over onze mentale toestand, of over onze emoties, we dit enkel zelf écht kunnen begrijpen. Diegenen die menen dat termen zoals ‘pijn’ of ‘angst’ verwijzen naar interne toestanden waarover wij alleen zelf kennis hebben, moeten concluderen dat mentale termen een privétaal vormen.

Wittgenstein vergelijkt dit met een kever in een doosje. Veronderstel dat iedereen een doosje zou hebben, met daarin iets zit dat wij ‘kever’ noemen. Niemand kan ooit in het doosje van een ander kijken en iedereen zegt dat hij alleen doordat hij naar zijn kever gekeken heeft, weet wat een kever is. Als iemand vraagt: wat is een kever? Dan zou je antwoorden: wat in mijn doosje zit.
Het woord “kever” wordt hiermee betekenisloos. Het zou immers alles kunnen betekenen, zelfs ‘niets’ (als er niets in het doosje zit). Hoe weet ik dat jouw kever hetzelfde is als mijn kever? Als kever alleen verwijst naar ‘wat er in het doosje zit’, wordt de vraag onzinnig. Voor pijn en subjectieve ervaringen geldt hetzelfde.

Het “beetle in the box”-argument bood me inzichten, zette me wekenlang aan het denken, deed me met een gevoel van melancholie thuiskomen. Op sommige dagen meer dan op andere. Nooit had ik hier daadwerkelijk bij stilgestaan. Vriendinnen lijken je mateloos te begrijpen en jij hen, praten doen we eindeloos, ik gebruik het woord ‘inderdaad’ ontelbaar vaak. Maar wat er echt gebeurt in je brein, of met je gevoelens, zal altijd verzanden in privétaal. Miscommunicatie komt als je er goed over nadenkt vaker voor dan je je soms beseft. Beter heb ik dit gemerkt in mijn relaties. Werelden, ideeën die van elkaar verschillen. Niet door kunnen dringen tot de ander, niet begrepen worden, schreeuwen, spullen kapot smijten tegen de muur. Met een gevoel van weemoed besef ik me hoe sterk Wittgensteins stelling is en hoe vaak het me eigenlijk al tot wanhoop heeft gedreven.

Opnieuw merk ik het. Ik denk met mijn taal dichter bij je te komen. Geen idee heb ik wat het doet. Sommige van je woorden doen me smelten. Hecht ik meer waarde aan ze dan jij, of zitten we op hetzelfde level? Al zouden we praten, wordt dan überhaupt duidelijk wat er echt in mij omgaat en in jou? Taal is zo vaag en zo definitief tegelijk. Ik wil het, ik hou ervan en ik vrees ervoor. Ik vrees voor de woorden. Vrees ervoor iemand met zijn taal opnieuw heel dichtbij te laten komen. Hoezeer ik er ook naar verlang jouw taal te horen. En veel ervan.

Meer Soof?

Delen

<script src="http://static.ak.fbcdn.net/connect.php/js/FB.Share" type="text/javascript"></script><script type="text/javascript" src="http://tweetmeme.com/i/scripts/button.js"></script>

Bekijk alle logs van Soof