Weet jij het antwoord? Iran, steden slopen en jou/jouw

Hoera! Het is weer dinsdag! Tijd dus om drie vragen die afgelopen week door mijn hoofd spookten aan jullie voor te leggen.

1. Waarom gelooft niemand Iran als het aankomt op nucleaire wapens? Ik bedoel, als Iran beweert dat zij het uranium gebruiken voor medische doeleinden, waarom zouden wij ze dan niet geloven?

2. Waarom vieren voetbalfans soms hun overwinning door een stad te slopen?

3. Waarom begrijpen zo weinig mensen het verschil tussen jouw en jou?

Klik hier voor een overzicht van al mijn vragen.

Bekijk alle logs van Sofie

Reacties

Willeke schreef:

1. Het gaat niet om het wel of niet geloven van Iran als het gaat om de inzet van de nucleaire stoffen. De aanwezigheid van nucleaire stoffen op zichzelf zorgt al voor een risico. Het risico dat het voor de verkeerde doeleinden zal worden gebruikt. En ook al beweert men nu in Iran dat niet te doen, wil dat niet meteen zeggen dat dat niet alsnog kan gebeuren. Zeker aangezien de situatie in Iran nog kortgeleden niet echt bepaald rustig te noemen was. Bovendien denk ik ook als iets er is, is de verleiding groot dat het gebruikt zal worden.

2. Volgens mij maakt voetbal iets in mannen los wat sterk te maken heeft met een acute overproductie van testosteron en adrenaline!

3. ahhh dit is er eentje voor mij als neerlandica! jeuh!
Jou is een persoonlijk voornaamwoord en JouW een bezittelijk voornaamwoord! het onderscheid kan je het beste begrijpen door de volgende zin:

Ik zag jou jouw hond uitlaten.

Wie zag je wiens hond uitlaten?

appeltje eitje!

Sofie schreef:

Willeke, ik snap punt 3 ook wel, maar mijn vraag is waarom zoveel mensen het NIET snappen! Is toch vreemd? Je ziet het zo vaak fout gaan, terwijl het zo eenvoudig is!

Suzan schreef:

3. De taalkundige regels die we kennen en kunnen gebruiken om correct te spellen worden niet constant aangehaald tijdens het schrijfproces. Veel sneller is het om uit het woordenboek dat in ons hoofd zit (het 'mentale lexicon') de woorden kant-en-klaar te pakken en te gebruiken.

Als twee woorden dezelfde uitspraak hebben en een aan elkaar gerelateerde betekenis, zoals jou-jouw en gebeurt-gebeurd (en in het Engels there-their), dan wil het pakken van het woord uit het lexicon nog wel eens verkeerd gaan: het woord dat het meest vooraan ligt (bv. omdat het het meest voorkomt) wordt dan gepakt, ook al weten we wel wat de regels zijn.

Zo kan het dat zelfs de meest geoefende schrijvers (ook taalwetenschappers zoals ikzelf!) wel eens d/t-fouten maken, en de jou/jouw-fout.

Het is dus niet waar dat veel mensen het verschil niet begrijpen (zoals Sofie vraagt) maar we passen de regels die we kennen niet elke keer toe tijdens het schrijven. De lexicale benadering is sneller en wordt automatisch uitgevoerd. Daarom is het nalezen van een tekst altijd nodig om dit soort foutjes eruit te halen!

Fizgig schreef:

Mooie uitleg, Ik vind het alleen vreemd dat sommige mensen constant jou en jouw omdraaien. Of vind en vindt. Blijkbaar ligt het ene niet zo zeer meer vooraan dan het andere, maar hebben de later aangehaalde alarmbellen een duizelingwekkend effect. Interessant fenomeen, heb je er toevallig nog literatuurtips bij??? ;-).

Judith schreef:

Wosers Suzan! Wat een heerlijk mooie en duidelijke uitleg! Toch handig, zo'n taalwetenschapper in ons midden!

lolapalouza schreef:

Maar geldt het mentale lexicon ook voor d?t-fouten? Want daar zie ik soms toch echt hele tenenkrommende voorbeelden van. 'Werdt' bijvoorbeeld.

Suzan schreef:

Mijn uitleg geldt inderdaad ook voor d/t fouten maar gaat alleen op in het geval beide vormen bestaan als woord (en dus in ons lexicon zitten), zoals bij gebeurt-gebeurd, betekent-betekend en bedoelt-bedoeld.

Dat gaat niet op voor een fout als 'werdt'; hier is sprake van een onjuist toegepaste regel. De schrijver twijfelde hier zo erg dat hij/zij dan maar een grammaticale regel loslaat op de woordvorm - de verkeerde helaas. Je zou het overcorrectie kunnen noemen: "o jee, een vervoeging van 'worden', daar was wat mee! iets met dt ofzo".

lolapalouza schreef:

Dank je voor je uitgebreide antwoord! Kan je het lexicon trainen? Of is het aangeboren/van andere factoren afhankelijk? Want hoe groot mijn inlevingsvermogen ook is, ik kan niet begrijpen waarom mensen bepaalde fouten blijven maken, zelfs als de logica het grootst is.

Ik erger me vooral aan mensen die mensen blij denken te maken met een verassing.

Judith schreef:

Die mensen hebben dan zeker IJslandse voorouders.

lolapalouza schreef:

Hou op, schei uit... ik zit met samengeknepen billen dat die Eyaflauwekul zich koest houdt tot eind deze week. Al schijnt ie dat wel te doen.

Suzan schreef:

Ja, je kunt in zekere zin je lexicon trainen. Als je je heel bewust bent van dit soort fouten dan kun je op den duur een alarmbelletje ontwikkelen dat je waarschuwt als je een woord van de beruchte categorie opschrijft. Zodat je niet direct het bovenste woord van de plan pakt maar alsnog heel vlug de regel die erbij hoort toepast en het juiste opschrijft.
Ik merk dat ik zelf zo'n belletje heb voor betekend/betekent, gebeurd/gebeurt etc. Soms glipt er een foutje door maar dat zie ik dan bij herlezing wel.

Marian schreef:

1. Ik denk dat men denkt dat het te gewaagd zou zijn voor Iran om nucleaire wapens te gebruiken, en ik denk dat men denkt dat Iran dat ook denkt. We gaan er wellicht gewoon van uit dat het een soort van bluffen is, hoewel het daar niet helemaal om draait.

2. Ik sluit me aan bij Willeke. Als je als hardcore voetbalsupporter jouw club ziet winnen, dan is dat ook een overwinning voor jou zelf. En een grote nederlaag voor de andere supporters die niet in jouw team geloofden. Dus misschien wordt het 'lekker puh-gehalte' dan geuit in de vorm van het slopen van een stad.

3. 'M'n' en 'me' wordt ook al zo vaak verkeerd gedaan! Dat licht alleen wel weer op een iets hoger foutheidsniveau.
Ook is het altijd leuk om fouten als 'als zijnde' te ontdekken. Nederlands is best een leuke taal, er zijn slechts te veel mensen die hem niet helemaal begrijpen.

Suzan schreef:

Marian geeft onbewust een perfect voorbeeld van de dominantie van ons mentale lexicon boven het toepassen van regels: "Dat licht alleen wel..."

Anoniem (anoniempje) schreef:

2: Omdat zoveel belastinggeld op gaat aan voetbalwedstrijden, slopen de fans alles onder t mom: ik betaal er toch zelf voor?

Marian schreef:

@Suzan

Zoiets moest gewoon gebeuren. Nagelezen en wel.

Nieuwe reactie inzenden

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <img> <object> <embed> <iframe> <script> <param> <i> <b> <code> <center> <quote> <u>
  • You can use BBCode tags in the text. URLs will automatically be converted to links.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
    • tweetmeme.com
    • facebook.com
    • youtube.com
    • break.com
    • pinkbullets.nl
    • flabber.nl
    • metacafe.com
    • dailymotion.com
    • myspace.com
    • hyves.nl
    • twitter.com
    • nu.nl

Meer informatie over formaatmogelijkheden