Ken je dit raadsel? Een vader en zijn zoon zijn betrokken bij een ongeluk. De vader is op slag dood en de zoon belandt in het ziekenhuis. In de operatiekamer aangekomen roept de chirurg: "Ik kan deze jongen niet opereren want hij is mijn zoon!". Hoe kan dat?

Mensen die dit raadsel voor het eerst horen, verzinnen de meest bizarre familierelaties om de uitspraak van de chirurg te kunnen verklaren. Had de jongen een adoptie- en een biologische vader? Een stiefvader? Of gewoon een homostel als ouders? Het zou allemaal kunnen maar er is een veel waarschijnlijker verklaring: de chirurg is zijn moeder.

Een collega kon niet verteren dat hij deze oplossing niet had kunnen verzinnen en verweet mij dat ik het verhaal tendentieus had verteld: als het een dochter was geweest in plaats van een zoon dan was hij zeker wel tot de juiste oplossing gekomen! Dit heb ik natuurlijk geverifieerd door varianten op het raadsel tegen andere collega's te vertellen en niemand kwam met de moeder op de proppen. Sterker nog: zelfs in een gezelschap van vrouwelijke artsen werd het raadsel niet opgelost!

Het is interessant dat als ik het woord 'chirurg' gebruik, jij meteen een man voor je ziet. Dat is misschien wel begrijpelijk als je nagaat dat decennia lang vrijwel alle chirurgen mannen waren. Tegenwoordig studeren er meer meisjes dan jongens geneeskunde; sommige specialisaties zoals die voor huisarts en internist trekken veel meer vrouwen dan mannen. Veel sterker is het nog met het beroep van tandarts: over een jaar of dertig zijn er nauwelijks nog mannelijke tandartsen te vinden in Nederland.

Tandarts en huisarts zijn dus hard op weg om typische vrouwenberoepen te worden. Toch kun je met een eenvoudig raadsel zoals dat van de chirurg en haar zoon vaststellen dat je vrienden bij een tandarts nog steeds aan een man denken. Het omgekeerde gebeurt natuurlijk bij beroepen die van oudsher door vrouwen worden beoefend: verpleegkundige, secretaresse en tandartsassistente. Of moet ik zeggen: tandartsassistent? Want door die -e achter het woord zal een man nooit solliciteren als assistent van een tandarts, toch?

Op deze site staan lijstjes van mannen- en vrouwenberoepen, en "Beroepsgroepen met evenwichtige verdeling naar geslacht": advocaat, notaris, ambtenaar ruimtelijke ordening, boekhouder, ontwerper... Hé, maar wacht eens, ook bij al die beroepen denk ik direct aan een man! Onze hersenen zijn heel goed in het opslaan van stereotypen. Dat zorgt voor een boel ruimtebesparing: een advocaat past zo in een simpel vakje.

Allemaal geen probleem natuurlijk. De stereotypen in ons hoofd hebben wat tijd nodig om zich aan te passen. Het is wel jammer dat uit onderzoek is gebleken dat hoe meer vrouwen in een bepaalde sector werken, hoe meer de status van die beroepsgroep daalt.

Wat denk je? Moeten vrouwen meer hun best doen om de status van hun beroep in ere te houden of heeft dat geen zin omdat ze in de stereotiepe hersenkronkels van zowel mannen als vrouwen nog altijd het zwakke geslacht zijn?

Mijn andere columns en reviews vind je hier.

Bekijk alle logs van Suzan