Theo Kars is een slecht mens. Dat zie je al aan de foto op het boek. Een klein jongetje met een licht spottende - haast sardonische - grijns kijkt met een blauw oog recht de camera in. Als kind deugde hij al niet en nu heeft hij het eerste deel van zijn memoires gepubliceerd.

Om maar met de deur in huis te vallen, na het lezen van de memoires moet ik zeggen dat Theo Kars geenszins een slecht mens is. Hij weigert simpelweg met de stroom mee te zwemmen en klakkeloos orders op te volgen en dan bestempelen andere mensen je al snel als "lastig" of "slecht".

Theo groeide op in een streng gereformeerd gezin en bedacht op vrij jonge leeftijd dat hij God en alles er omheen eigenlijk maar onzin vond, dit tot grote woede en verdriet van zijn ouders. Dus ja, zijn ouders hadden een lastig kind. Hij weigerde namelijk de doctrine van zijn vader klakkeloos over te nemen en besloot voor zichzelf te denken. En dat is hij de rest van zijn leven blijven doen en dan stuit je her en der op weerstand.

Op school had hij geen zin om achter de populaire kinderen aan te hobbelen, liever las hij boeken die zijn wereldbeeld veranderden en er voor zorgden dat hij zijn eigen gedragscodes creëerde. En juist dat is wat Theo Kars een fascinerend mens maakt en begrijp best dat er mensen zijn die hem als "slecht" zullen betitelen. Zo gelooft Theo niet in monogamie en hij is daar heel eerlijk over. Zijn vriendin is zijn beste vriend en moreel zal hij haar altijd trouw blijven. Seksueel is een ander verhaal. Hij is open en eerlijk over zijn avontuurtjes. Hoe fijn hij het ook met haar heeft, hij zal altijd seksueel nieuwsgierig blijven naar andere vrouwen. Edoch, hij zal het nooit aanleggen met de vriendin van een vriend.

Minder moeite heeft hij met postwisselfraude. Het levert hem en zijn vrienden veel geld op en hij benadeelt geen individuen. Het is een criminele activiteit, dus wat dat betreft zou je hem als een slecht mens kunnen kwalificeren.

In de jaren '60 was je of links, of rechts. Links las Vrij Nederland, rechts las de Elsevier. Theo Kars publiceerde in beide tijdschriften, maar kreeg pas echt naamsbekendheid toen hij in de Elsevier een kritisch stuk schreef over semi-godheid Harry Mulisch, waar destijds niemand kritisch over kon/mocht/durfde te zijn. Mensen dachten dat het een stunt van Mulisch zelf was en dat Theo Kars een schuilnaam was.

Hoog tijd dus om zelf een literair tijdschrift - Tegenstroom - op te richten. Tegenstroom was redelijk succesvol (vooral doordat alle 'belangrijke' mensen uit het literaire wereldje het een verschrikkelijk blad vonden) en de beroemdste abonnee was W.F. Hermans, een van de weinige moderne schrijvers die volgens Theo wel te pruimen was. Allicht daarom dat Theo hem vertelde hoe de drie arme redacteuren Tegenstroom wisten te financieren; met het gestolen geld van de postwisselfraude.

Als je een staatsbedrijf oplicht en met dat geld een literair tijdschrift start, kan je in mijn ogen nooit een heel erg slecht mens zijn.

Kars is geen slecht mens, maar wel een goede schrijver wiens hedonisme en non-conformisme continu voor conflicten zorgen met de buitenwereld. Hij heeft zijn memoires dan ook niet geschreven om te vertellen wat hij allemaal heeft meegemaakt, maar om te kunnen bepalen hoe hij heeft kunnen worden wie hij nu is.

En ik ben blij toe.

Kars heeft namelijk aardig wat vertalingen, romans en verhalen gepubliceerd, maar dit is het eerste boek wat ik van zijn hand lees. En ik moet toegeven, het was een heerlijke ervaring. In dit eerste deel van zijn memoires beschrijft hij zijn leven vanaf 1940 tot en met 1964, in slechts 359 pagina's. Geen enkele pagina heb ik me verveeld. Juist door zijn wereldbeeld is Kars eigenlijk heel erg aimabel. Humoristisch, ook. Eerlijk tot op het pijnlijke af. En niet alleen amuseert hij je, hij zet je ook aan het denken. Ik heb altijd al problemen gehad met de definities 'goed' en 'slecht' en Kars laat duidelijk zien hoe vaag deze termen zijn en hoe hypocriet de mensen zijn die deze termen bezigen.

Je zou hem kunnen veroordelen omdat hij zich schaamt voor zijn ouders en op ze neerkijkt. Hij geeft eerlijk toe dat hij niet van ze houdt. Maar als je zijn hele verhaal hebt gelezen, geef je hem gelijk. Hij weigert simpelweg te zwichten voor sociale druk en blijft altijd trouw aan zijn idealen. Dat maakt hem voor het gros van de mensen inderdaad lastig. Maar slecht? Geenszins.

Zijn memoires verdienen dan ook het maximum aantal roze kogels; vijf stuks. Maar ik trek er een halve kogel van af, omdat ik het vervelend vind dat ik moet wachten op het tweede deel van zijn memoires, alles wat er gebeurde na 1964. Zo komt hij onder andere in de gevangenis terecht en gaat hij samenwonen met twee meisjes tegelijkertijd. Wat een slecht mens.

Uitgeverij Athenaeum - Polak & Van Gennep
359 pagina's
Mei 2010

Bekijk alle logs van Judith