"Ik weet nog wel een onderwerp voor je column," schreef Marijke mij van de week, "de opkomst van het woord godmiljaar (op twitter)." Ah, leuk, een column over taal. Dat is, eh, zeg maar echt mijn ding.

Afgelopen woensdag was ik bij een lezing van Paulien Cornelisse over taal, taalfouten en taalverandering. In een zaal vol studenten die waren gekomen om te zeuren over hun hebben en groter als pleitte Paulien voor taalfascinatie in plaats van taalergernis: wees verwonderd over nieuw of afwijkend taalgebruik en denk drie keer na voordat je iemand corrigeert.

Nieuwe taalverschijnselen zijn als nieuwe modeverschijnselen voor de kritische taalgebruiker: ze worden met wantrouwen bekeken. Het is even aftasten: vind ik dit leuk en mooi, en ga ik het misschien zelf gebruiken, of walg ik ervan?

Volgens Paulien Cornelisse hangt ons oordeel voor een groot deel af van onze sociale status en de sociale status van de mensen die het taalverschijnsel geïntroduceerd hebben. Wil je jezelf niet aan de zijde van de kantoormannetjes scharen, dan deed je zeker niet mee aan goeiemoggel. Je zegt toch ook geen "tot sinas en de groenten"?

Godmiljaar dankt zijn opkomst natuurlijk aan de populariteit van Kabouter Wesley, een chagrijnige stripkabouter met een wekelijkse rubriek in de Belgische Man bijt Hond. Wij Nederlanders zien niet zo vaak scheldende Belgen op televisie en als wij al een Vlaming kennen dan doet zij haar uiterste best om leuk te zeggen in plaats van plezant en "kan ik je even spreken?" in plaats van "kunnen we even babbelen?" Dus godmiljaar kenden we nog niet echt.

"Zouden Belgen dat woord echt gebruiken?" vroeg ik mij onlangs hardop af, waarop mijn Maastrichtse collega antwoordde dat godmiljaar ook in Zuid-Limburg een heel gewoon scheldwoord is.

Dat verklaart het succes van godmiljaar al voor een deel: het heeft iets exotisch. Maar ook de klank van het woord is verleidelijk: het is mogelijk om alle drie lettergrepen even veel nadruk te geven: "GOD-MIL-JAAR!", volgens het metrum van "GOED I-DEE!". Dat roept lekker. Voeg daaraan toe de vette LJ-klank die we verder alleen kennen uit miljoen, miljard en vanielje (al weiger ik persoonlijk om vanille zo uit te spreken; dat zal wel weer een sociale keuze zijn).

En dus is godmiljaar nu alomtegenwoordig. Op twitter lees ik:

- "Godmiljaar, wat ben ik lekker bezig."
- "GODMILJAAR mijn telefoon heeft alle contacten er uitgegooid"
- "Godmiljaar, ik heb me overslapen!"

Het tweede voorbeeld bevestigt mijn theorie dat één van de redenen voor succes de roepkracht van het woord is: het schreeuwt zo lekker. Het laatste voorbeeld bevat nog een Kabouter Wesley-uitdrukking: "Ik heb mij overslapen". Ook heel gewoon in België maar lekker exotisch in Nederland.

Mijn conclusie over godmiljaar? Wel, het is een woord met potentie omdat het exotisch klinkt en lekker roept, maar ik zie de natuurlijke inburgering nog niet volgen. Daarvoor is het misschien wel iets té exotisch. Ik ken iemand die op heel natuurlijke wijze het woord aanstonds gebruikt maar het is mij nog niet gelukt om dit voorbeeld te volgen: het blijft kunstmatig klinken als ik het gebruik. Ook dat zal wel een kwestie van sociale status zijn vrees ik.

Mijn andere columns en reviews vind je hier.