Hij is werkzaam bij een circus waar hij avond aan avond de mensen aan het lachen maakt. Lachende mensen maken hem blij, lachende kinderen maken hem gelukkig, vertelde hij me ooit. Althans, zolang de voorstelling duurt. Alles haalt hij tijdens zijn show uit de kast. Je kunt het aan hem zien, het komt uit zijn tenen. Hij geeft zich volledig, gaat tot het uiterste voor zijn publiek en je voelt hoe hij de lach absorbeert. Hij lijkt wel een spons.

Maar als je goed naar hem kijkt, echt kijkt dan zie je ook iets van krampachtigheid. Wanneer zijn show voorbij is en hij zich weer achter de coulissen begeeft zie je dat hij zijn schouders een fractie laat hangen. Dat het net opgenomen geluk alweer uit hem weg begint te vloeien.

Hoezeer hij het geluk ook probeert vast te houden, in de tijd tussen zijn voorstellingen is hij diepongelukkig. Eenzaam schminkt hij zich af. De verf van de lach verdwijnt van zijn gezicht en wordt overgenomen door neergebogen mondhoeken. Hij kan nauwelijks kijken naar het gezicht in de spiegel dat tevoorschijn komt. Triest stopt hij zijn spullen in zijn tas en gaat naar buiten. Niet terug naar huis, waar de eenzaamheid ondraaglijk beklemmend is. Hij slentert de stad in. Naar de plek waar ik hem voor het eerst heb gesproken. Daar bestelt hij een vieux en een koffie en staart voor zich uit. Niets aan hem doet nog denken aan de clown van een uur geleden.

Bij toeval kwam ik daar een keer met hem aan de praat. De droevige blik van de man en de eenzaamheid die van hem uitging deden iets met me omdat er geen wanhoop maar eerder berusting vanuit ging. Aarzelend kwam er een gesprek op gang. Hij vertelde over zijn werk. Terwijl hij daarover sprak zag ik zijn ogen iets veranderen. Je zag aan hem dat hij van de clown hield, erg veel. De clown zorgde ervoor dat hij zich in ieder geval nog 10 minuten per avond gelukkig kon voelen. Iedere avond hoopte hij dat geluk vast te kunnen blijven houden. Telkens weer probeerde hij de plek te vinden in zichzelf waar hij dat geluk op moest slaan om er langer van te kunnen genieten.

Ik vroeg hem waarom hij zo gelukkig werd van lachende mensen, waarom hij zo gedreven was om mensen aan het lachen te maken terwijl hij zelf zo overduidelijk diep ongelukkig was.
Hij bleef stil, schudde zijn hoofd en keek me aan met ogen waaruit intens verdriet sprak. Het verhaal dat hij me toen vertelde is me altijd bijgebleven.

Als ik het publiek zie lachen, als ik de kinderen zie stralen probeer ik iets terug te vangen van mijn eigen geluk, begon hij. Vijfentwintig jaar geleden ben ik bij dit circus begonnen als clown, samen met mijn vrouw. Onze act was tot ver in de omtrek bekend. We voelden elkaar aan en we vulden elkaar aan. Samen waren we compleet en dat maakte onze voorstelling zo bijzonder. Na de voorstelling schminkten we ons af en genoten na van het succes en van het plezier wat we daaraan beleefden. We lachten graag en we genoten ervan dat andere mensen om ons, nee, door ons moesten lachen. Dat maakte ons gelukkig. Mijn vrouw raakte in verwachting en alles ging voorspoedig. Tot op het laatst hebben we nog de voorstellingen samen kunnen doen. Maar de laatste avonden zag ik dat het haar te veel werd. Na afloop was ze uitgeput en had ze nauwelijks nog de energie om naar ons stekkie te lopen. De avond daarop heb ik voor het eerst de voorstelling alleen gedaan. Het ging prima hoor, we waren hierop voorbereid. Het publiek was op mijn hand, de kinderen genoten met volle teugen en ik was moe maar voldaan. Trots liep ik terug naar mijn vrouw, ik wilde in ieder geval het succes met haar delen, dat had ik haar moeten beloven voordat ik ging. Toen ik binnenkwam was het echter volslagen donker en stil. Iets aan de stilte en de duisternis klopte er niet. Het was te. De schrik sloeg mij om het hart, ik deed het licht aan en zag mijn vrouw levenloos op bed liggen. Ik liep naar haar toe en pakte haar handen vast. Tevergeefs probeerde ik de clownspop, die we voor ons kind hadden gekocht, uit haar stijve vingers te halen. Ik gaf het op en ben bij haar gaan zitten. Voor mijn gevoel heb ik haar uren in mijn armen gehouden, hopend dat er iets van mijn warmte op haar overging, iets van mijn leven weer in het hare zou vloeien. Op een gegeven moment voelde ik een hand op mijn schouder. Ik weet niet eens meer wie het was. Door mijn tranen heen zag ik dat ze haar meenamen. Iemand vertelde me dat ze naar het ziekenhuis zou worden gebracht om te kijken of ze ons kindje nog konden redden. Het is ze niet gelukt. Mijn vrouw was overleden en ons kindje zou nooit het daglicht zien.

Hij bleef lang stil en ik durfde geen woord uit te brengen.

Nu, als ik een voorstelling doe voel ik mijn vrouw naast me. Elke avond is ze bij me, elke avond maken we samen ons publiek aan het lachen en elke avond hopen we in de lachende kindergezichtjes iets te herkennen van ons kindje dat we nooit hebben kunnen zien lachen.
Elke avond probeer ik iets van dit mee naar huis te nemen en nog nooit is dit gelukt. Ik moet de clown blijven omdat ik dan dicht bij mijn vrouw en kind ben, dichterbij dan wanneer ik mezelf ben.

Ik keek hem aan en de tranen branden achter mijn ogen. Hij keek mij aan, stond op en knikte naar me. Hij draaide zich om en slenterde terug, terug naar het circus, terug naar zijn volgende act.

Bekijk alle logs van ingrid