Luister tijdens het lezen van de lange lap tekst naar 'REM - Man on the Moon' om in de stemming te komen:

Als ik de naam ‘Andy Kaufman’ laat vallen, zullen een aantal mensen zeggen: “Wíé?”, een ander groepje zal meteen moeten denken aan de comedyserie ‘Taxi’ en een select aantal zal denken aan ‘The Foreign Guy’, Tony Clifton, Fred Blassie en Jerry Lawler.
Deze selfmade biografie over een van mijn grootste idolen is duidelijk gericht op die eerste twee groepen en een klein beetje op die laatste groep, die al bekend is met het werk van Kaufman, maar toch weer de filmpjes en anekdotes wil bekijken.

Andy Kaufman werd geboren op 17 januari 1949 in New York en overleed -waarschijnlijk- in Los Angeles op 16 mei 1984. Waarschijnlijk, want vandaag de dag zijn er nog steeds mensen die denken dat hij nog leeft. En hoe dat komt? Omdat Kaufman wel hield van mindfucking en mensen op het verkeerde been zetten.

Als klein kind was Kaufman al bezig het met het entertainen van anderen (en zichzelf). Soms hield hij hele voorstellingen voor de muur van zijn slaapkamer, denkende dat in die muur een verborgen camera zat en mensen hem dus bezig konden zien. Maar soms ook ‘in het echt’: op straat of op pleintjes, optredend voor kinderen van zijn leeftijd.

Later zou Andy Kaufman het als jonge twintiger proberen in comedyclubs. Maar de acts en de denkwijze van de excentrieke jongeling strookten niet met de toen geldende ‘norm’. Zo was één van de kenmerken van zijn optredens dat hij niet alleen maar de lachers op z’n hand wilde krijgen. Het publiek mocht ook verbaasd zijn of woedend reageren op Kaufman. Als er maar echte emoties in het spel waren. Daar ging het hem om. Of zoals hij het eens zei:
“I just want real reactions. I want people to laugh from the gut, be sad from the gut, or get angry from the gut.”
En dat lukte hem aardig. Vaak trad hij ergens in het land op, terwijl hij zich voordeed als een buitenlander (werd later bekend als ‘The Foreign Guy’). Iemand uit ‘Caspiar’, een fictief eilandje dat zou zijn verdronken in de Kaspische Zee. En samen met zijn merkwaardige accent zou hij dan een nerveus en verlegen typetje neerzetten dat al snel in de armen werd gesloten door het publiek. Hij vertelde bar slechte moppen, sprong van de hak op de tak en bracht tenenkrommend slechte imitaties ten gehore, maar tóch wist hij ervoor te zorgen dat het publiek hem niet wegboe’de. Dat kwam omdat hij z’n typetje zo realistisch mogelijk en zo vertederend neerzette.
Meestal begon hij zijn optredens met een matig verhaal of mopje en daarna zou hij een aantal imitaties doen. Een voorbeeld:
[in zijn Foreign Guy-accent]
“I will now ‘emetate’ Meester Carter, the president of de United States… “
[nog steeds in zijn Foreign Guy-accent]
“Hello, I am Meester Carter, president of de United States. Thenk you veddy much.”

Doet dit je denken aan Hans Teeuwens “Hallo, ik ben de broer van Henk de Vries”? Zou best kunnen, want volgens mij heeft de Nederlandse cabaretier zich wel meer laten inspireren door Kaufman (denk bijvoorbeeld aan het zenuwachtige typetje van Teeuwen als ‘ie opkomt in één van z’n shows)

Daarnou zou hij weer van dat soort ‘letterlijke imitaties’ doen en hij eindigde steevast met ‘the emetation of de Elvis Presley’. Terwijl het publiek weer zo’n letterlijke nabootsing verwachtte, kamde The Foreign Guy zijn haren in model, trok hij z’n jasje uit zodat ‘ie in Elvis-kostuum op het podium stond, en pakte hij zijn gitaar bij de hand. En toen hij zich omdraaide, met een wenkbrauw opgetrokken de zaal in keek en zijn lip bewoog op die typische Elvis-manier, stond daar gewoon Elvis Presley. Dit was geen imitatie meer, dit was een regelrechte kopie. De gelijkenis met The King zou zo treffend zijn, dat de echte Elvis later zou zeggen dat hij Kaufman zijn beste imitator vond. Maar ja, wat wil je als je een jaar lang, dag in, dag uit, bezig bent met het perfectioneren van je imitatie...
De aanwezige mensen gingen uit hun dak en klapten hun handen kapot voor deze geweldige imitatie. Maar Andy Kaufman was eigenlijk altijd diegene die het laatst lachte. Had hij ze al tuk met de treffende Elvis-imitatie nadat hij kort daarvoor hele slechte imitaties deed, hij hield het publiek nóg meer voor de gek, omdat hij de hele tijd op het podium stond als The Foreign Guy, terwijl hij in feite gewoon een aardige, sympathieke jongeman was, die luistert naar de naam Andy Kaufman.

Andy Kaufman als The Foreign Guy als Elvis Presley:

Het ‘The Foreign Guy’-typetje zou later uitgroeien tot Latka in Taxi.

Ook sympathiek en vertederend was zijn 'lip-synching' van de themesong van Mighty Mouse tijdens zijn eerste optreden bij Saturday Night Live. Zenuwachtig en verlegen als er gezongen wordt, maar plots meezingend als Mighty Mouse aan het woord is.

Andy Kaufman zingt The Mighty Mouse themesong:

En Kaufman had zo nog veel meer manieren om het publiek voor de gek te houden. Zo heeft hij ooit eens het hele boek 'The Great Gatsby' van F. Scott Fitzgerald voorgelezen. In het begin dachten de mensen dat hij maar een grapje maakte, maar ze waren stomverbaasd toen bleek dat het menens was. Soms veranderde Kaufman de act en vroeg hij aan het publiek of hij verder moest gaan met lezen of dat ze een plaat wilde horen. Het publiek vond het voorleeswerk maar slaapverwekkend en saai en stemde dus massaal voor een elpee. Kaufman stemde daarmee in en besloot om gezellig een plaatje op te zetten. En wat stond er op die plaat? De stem van Kaufman, die The Great Gatsby voorleest. Het publiek was weer eens 'kaufmanized'.

THE FRIDAYS INCIDENT
Andy Kaufman speelde mee in ‘Fridays’, ABC’s tegenhanger van het bekende ‘Saturday Night Live’ van NBC. De eerste sketch waar hij in mee zou spelen, speelde zich af in een restaurant waar twee bevriende koppels aan het dineren waren. De vier zouden één voor één richting de toiletten gaan om ‘hun neus even te poederen’. Kaufman moest dus spelen alsof hij stoned was. Hij weigerde dit echter te doen, samen met de mededeling dat hij het onacceptabel vond om op zo’n manier drugs te promoten op de nationale televisie.
Ook vertelde hij, terwijl de sketch live(!) werd uitgezonden, tegen zijn medespelers dat hij z’n tekst vergeten was. Eén van hen, Michael “Kramer” Richards, ontstak in woede, liep even buiten beeld en kwam terug met de op karton gedrukte teksten. Die gooide hij pal voor Kaufmans neus neer, waarop die boos en verontwaardigd reageerde op Richards en een glas water in diens gezicht gooide. Het gevolg was dat het televisie-kijkend publiek live getuige was van een gevecht tussen twee Fridays-acteur, terwijl de rest van de crew probeerde om Kaufman en Richards uit elkaar te halen. Dit alles was echter een ‘act’ van Kaufman, een ‘put-on’. Maar wíé en hoeveel er precies bij betrokken waren, is tot de dag van vandaag nog onzeker. Het hele, door Kaufman opgezette en vooraf bedachte, incident is hieronder te zien:

Andy Kaufman in ‘Fridays’:

TONY CLIFTON
Tony Clifton was één van Kaufmans typetjes en het was eigenlijk méér dan een typetje. Het was een tweede persoon die in Kaufmans lichaam en geest leefde. Als Clifton zou Kaufman zich te goed doen aan sigaretten, scheldwoorden, sterke drank en veel vrouwen. En dat terwijl de ‘echte Kaufman’ nooit rookte, nooit dronk en ook nooit schold. Sommigen beweerden later dat Kaufman last zou hebben van een ‘multiple personality disorder’.
Clifton was een hele arrogante, slecht zingende lounge-zanger uit Las Vegas. In het begin zag Clifton er nog echt uit als Kaufman (zie foto). Maar later, als ook zijn vriend en tekstschrijver Bob Zmuda de rol vaak tot z’n rekening nam, zag Clifton er meer uit als een echt mens, een ander persoon (zie foto).
Tony Clifton ontkende altijd dat hij en Kaufman één en dezelfde persoon waren. Sterker nog, Clifton beweerde dat Kaufman via hem bekend wilde worden en hem daarom dus nadeed als ‘ie optrad. En toen Clifton en Kaufman samen op het podium stonden, wisten de mensen helemaal niet meer wat ze moesten denken en geloven.

THE INTER-GENDER WRESTLING CHAMPION
Andy Kaufman was als kind al vroeg gefascineerd door het professioneel worstelen op tv's en in grote stadions. Zelf wilde hij ook een worstelaar worden, maar omdat hij het niet moest hebben van zijn kracht of zijn grootte, begon hij met het worstelen van vrouwen:

Andy Kaufman worstelt met vrouwen:

Hij bood 1000 dollar aan de vrouw die hem wist te verslaan. In meer dan driehonderd wedstrijden is Kaufman echter nooit verslagen. Op een gegeven moment werd het één man, professioneel worstelaar Jerry Lawler, allemaal te gortig. Het feit dat Kaufman altijd maar een grote mond had over vrouwen en mensen uit het zuiden des lands deed hem besluiten om Kaufman meerdere keren naar de grond te duwen. Die onstak daarop in razernij en schreeuwde dat hij, de o zo slimme en rijke man uit Hollywood, Lawler zou aanklagen voor alles wat 'ie had. De ruzie ging zelfs zó ver dat Lawler en Kaufman op een gegeven moment tegenover elkaar in de ring stonden. De afloop van de wedstrijd? Lawler voert de illegale 'piledriver' uit, Kaufman breekt zijn nek en door de illegale actie van Lawler wint Andy Kaufman de wedstrijd.
Kort daarna, als Kaufman ontslagen is uit het ziekenhuis, zijn hij en Lawler te gast bij David Letterman. Nog steeds hartstikke boos op elkaar, eindigt de uitzending in wéér een vechtpartij/ruzie op tv. Lawler slaat Kaufman, nadat die de kop koffie van Letterman in Lawlers gezicht gooide.

Lawler vs. Kaufman tijdens de David Letterman Show:

De opmerkingen en scheldkanonnades blijven daarna doorgaan via op tv uitgezonden video-boodschappen en Kaufman belooft duizenden dollars aan een professionele worstelaar die Lawler in het ziekenhuis weet te krijgen. Op een gegeven moment staat Kaufman wéér in de ring tegen Lawler. Deze keer samen met worstelaar Jimmy Hart. Maar nadat deze, volgens Kaufman, niet goed oplette en te laat was met het helpen van de Hollywood-ster, kregen de heren Kaufman en Hart slaande ruzie. Kaufman besloot om de ruzie met Lawler bij te leggen en nodigde hem uit om samen tegen Hart (en iemand anders) in de ring te stappen. Lawler accepteerde de excuses en het aanbod, als Kaufman zou beloven dat hij na die ene wedstrijd zou stoppen met worstelen en zich te bemoeien met het door Lawler als 'uiterst serieus' aangeduide beroep. (De mensen wisten toentertijd nog niet dat professioneel worstelen één en al neppigheid was) Nadat Lawler en Kaufman enige tijd aan het worstelen zijn met Hart, tikt Kaufman Lawler op de rug en gooit hij één of ander poeder in diens gezicht. Daarop pakken Kaufman, Hart en diens worstelpartner Lawler aan, waarna de drie vrolijk in elkaars armen vliegen. (Dit is ook allemaal te zien in de documentaire 'I'm from Hollywood')
Het publiek uit Memphis is rázend. Hoe durft zo'n arrogante kwal als Kaufman hun held Lawler zó belachelijk te maken?!
Maar wat blijkt nou (pas 15 jaar na Kaufmans dood, onthuld in de film Man on the Moon)? Alles was nep. De hele ruzie tussen Kaufman en Lawler en alles wat daarop volgde, was nep! Geacteerd. Bedacht. In scène gezet. Door Kaufman. En het publiek trapte er weer eens met open ogen in.

ANDY KAUFMAN LIVES!
Door al zijn 'pranks' en 'put-ons' geloofde haast niemand hem toen 'ie vertelde dat 'ie een zeldzame vorm van longkanker had. Helemaal omdat Kaufman, als Kaufman, nooit rookte. Toch was 16 mei 1984 een tragische dag voor alle Kaufman-fans. Hij overleed die dag in het Cedars-Sinai Hospital.
En 8 jaar daarvoor werkten Kaufman en Zmuda aan een script voor een te maken film ('The Tony Clifton Story') over het leven van lounge-zanger Clifton. Maar door het gigantisch geflopte Heartbeeps durfden de studio-bazen het niet aan om weer een film met Kaufman te maken. Maar waaarom vertel ik dit nou? Op pagina 112 van het script is te lezen dat Tony Clifton overlijdt aan longkanker! In het Cedars-Sinai Hospital! Toeval of niet? Wie het weet, mag het zeggen...
Maar feit is dat er tot de dag van vandaag nog steeds mensen zijn die denken dat Kaufman de grootste grap uit zijn carrière en de grootste stunt uit de showbusiness heeft uitgehaald, namelijk het faken van zijn dood. Laten we het hopen.

En voor diegenen die de hele tekst hebben gelezen:
Tenk you veddy much.

Met dank aan Bupatih voor een deel van de tekst.

Bekijk alle logs van Flabofski